Τα εργατικά δυστυχήματα υποκαταγράφονται στην Ελλάδα

Η έρευνα του Δρ. Ανδρέα Στοϊμενίδη, Προέδρου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), επιβεβαιώνει την υποκαταγραφή των θανάτων στην εργασία στη χώρα, διαπιστώνει κλιμάκωση των εργατικών δυστυχημάτων και αποτυπώνει το νέο εφιαλτικό ρεκόρ ανθρώπινων απωλειών και σοβαρά τραυματιών στους χώρους εργασίας σε ένα περιβάλλον ανθρωπιστικής κρίσης που εξελίσσεται το 2025. Παρουσιάστηκε στην εκδήλωση “Η Αξία της Ζωής στην Εργασία σε Ελλάδα & Ευρώπη” που διοργάνωσε η πολιτική ομάδα της Left στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 2025.

Η επίσημη καταγραφή των αρχών, κυμαίνεται γύρω στο 30% των θανατηφόρων περιστατικών που μπορούμε να εντοπίσουμε. Πολύ μεγάλος είναι και ο αριθμός των σοβαρά τραυματιών την εξέλιξη της
πορείας της υγείας των οποίων δεν έχουμε τον μηχανισμό να παρακολουθήσουμε.
Πολλοί από αυτούς νοσηλεύονται στις εντατικές και κάποιοι δεν τα καταφέρνουν να
επιζήσουν. Ως αιτία του θανάτου τους δηλώνονται τα παθολογικά αίτια.

Αποκαλυπτικό είναι το Διάγραμμα 11 για την μεγάλη υποκαταγραφή των
εργατικών δυστυχημάτων στη χώρα από τις αρχές. Διαχρονικά διεθνείς οργανισμοί έχουν αναφερθεί στο φαινόμενο το οποίο είναι εντονότερο όσον αφορά στα εργατικά ατυχήματα. Με βάση τα έτη αναφοράς 2022 και 2023 όπου έχουμε καταγραφή
και από την ΕΛΣΤΑΤ (35 και 51 θανατηφόρα αντίστοιχα) και από την ΟΣΕΤΕΕ (104 το
2022 και 179 το 2023) διαπιστώνεται ότι η σχέση καταγραφής των απωλειών στους
χώρους εργασίας ΟΣΕΤΕΕ/ΕΛΣΤΑΤ κυμαίνεται από το 3/1 έως το 3,5/1. Άρα η καταγραφή των εργατικών δυστυχημάτων από τις ελληνικές αρχές κινείται μεταξύ 28,4%-
33,6%. Ανάλυση του Γαλλικού Ινστιτούτου για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία,
(EUROGIP, 2017), διαπιστώνει επίσης ότι η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων
στη χώρα μας το 2013 κυμαίνονταν στο διάστημα 15% έως 42% με τη χρήση τριών διαφορετικών μεθοδολογικών εργαλείων προσέγγισης. Με βάση τα παραπάνω, μεσοσταθμική εκτίμησή μας είναι ότι η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων πλέον κινείται μεταξύ του 15%-25% με δεδομένο ότι είναι χαμηλότερη από την καταγραφή των εργατικών δυστυχημάτων τα περισσότερα από τα οποία δεν μπορούν
να συγκαλυφθούν και να αποκρυφθούν. Η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας
και το Υπουργείο Εργασίας, συστηματικά δεν περιλαμβάνουν στις καταγραφές των
εργατικών ατυχημάτων, τον αγροτικό, τον εξορυκτικό, τον ναυτικό κλάδο, τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, τους εργαζόμενους με μπλοκάκια, τους
ανασφάλιστους και αυτούς που τραυματίζονται ή σκοτώνονται κατά τη συνήθη διαδρομή τους προς και από τη δουλειά τους, όπως επίσης και εκείνους που πεθαίνουν
στην εντατική ύστερα από ένα χρονικό διάστημα. Για εμάς η υγεία και ασφάλεια στην
εργασία είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και κάθε απώλεια ζωής στους χώρους εργασίας πρέπει να καταγράφεται και να διερευνείται.

Οι επαγγελματικές ασθένειες
Την μεγάλη συστηματική υποκαταγραφή στα εργατικά ατυχήματα και τα θανατηφόρα περιστατικά στη χώρα, συνοδεύει το απαράδεκτο γεγονός της μη καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών, καθώς είμαστε η μοναδική χώρα μαζί με την
Πορτογαλία που δεν μετράμε τις επαγγελματικές νοσήσεις, ένα ζήτημα που έχει μεγάλες προεκτάσεις και για τη δημόσια υγεία και για την επιδημιολογική κατάσταση
της χώρας.
Οι σημαντικότερες επαγγελματικές ασθένειες περιλαμβάνουν τους καρκίνους, τις
αναπνευστικές παθήσεις που προκαλούνται από την εισπνοή σκόνης, αναθυμιάσεων, αερίων ή χημικών ουσιών, το επαγγελματικό άσθμα, τη χρόνια αποφρακτική
πνευμονοπάθεια, πνευμονοκονιάσεις όπως η αμιάντωση, λόγω της έκθεσης σε αμίαντο και η πυριτίαση λόγω της έκθεσης σε σκόνη πυριτίου. Μία άλλη μεγάλη κατηγορία επαγγελματικών παθήσεων αφορά την οσφυαλγία, μυοσκελετικές διαταραχές,
το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα και το αυχενικό σύνδρομο. Παρουσιάζονται επίσης σε πολλές περιπτώσεις, δερματικές παθήσεις και λοιμώδη νοσήματα. Από τις
πρώτες επαγγελματικές ασθένειες που εντοπίστηκαν ήταν η μείωση ή και απώλεια
της ακοής λόγω έκθεσης σε υψηλό θόρυβο, ενώ τελευταία παρουσιάζεται έξαρση
στα ψυχικές ασθένειες που προκαλούνται από την εξάντληση του εργαζομένου και
οδηγούν σε καρδιαγγειακές παθήσεις, εμφράγματα, εγκεφαλικά, αυτοάνοσα νοσήματα και προβλήματα ψυχικής υγείας.
Αναφορές από διεθνείς και ευρωπαϊκές πηγές δηλώνουν ότι κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένας αριθμός 200.000 ανθρώπων χάνουν τη ζωή τους από ασθένειες που συσχετίζονται με τη δουλειά τους (EU- OSHA, 2015), ενώ σύμφωνα με
τη μεσοστάθμιση που επιχειρείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, της Διεθνή
Οργάνωση Εργασίας και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Υγεία και Ασφάλεια στην
Εργασία 2000- 2500 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στην Ελλάδα από επαγγελματικές ασθένειες. Ο αριθμός είναι τρομακτικός. Αντιστοιχεί σε μία μεγάλη ελληνική κωμόπολη και είναι αδιανόητο ότι δεν καταγράφεται, αναγνωρίζεται και αντιμετωπίζεται
από την Ελληνική Πολιτεία (EU-OSHA, 2024).

Η συστηματική υποκαταγραφή των εργατικών ατυχημάτων και η μη
καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών από την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας και το Υπουργείο Εργασίας, αφενός επιτρέπει την κυνική πολιτική
επικοινώνηση ενός πλασματικού, μαύρου success story, από την άλλη λειτουργεί ως
αιτιολογικό υπόστρωμα για να μη ληφθούν νομοθετικά μέτρα για την ανάσχεση της
κλιμάκωσης των εργατικών δυστυχημάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιέζει την Κυβέρνηση για την δημιουργία ενός αντικειμενικού συστήματος καταγραφής.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας η κορύφωση των εργατικών δυστυχημάτων στη χώρα μας αποτελεί καθαρά πολιτικό και ιδεολογικό ζήτημα. Οι τρεις τελευταίοι εργασιακοί νόμοι της Κυβέρνησης κλιμακώνουν οργανωμένα την επίθεσή τους σε βασικά δικαιώματα των εργαζομένων που αφορούν στο χρόνο εργασίας και αναψυχής, στις αμοιβές τους και στις συνθήκες υγείας και ασφάλειας στην εργασία.

Η συνεχιζόμενη αύξηση των εργατικών δυστυχημάτων οφείλεται στην ψυχική, σωματική και συναισθηματική εξάντληση των εργαζομένων ως αποτέλεσμα της σκληρής εντατικοποίησης και ελαστικοποίησης της εργασίας που προκαλούν τα προαναφερόμενα μέτρα.

Ο Δρ. Ανδρέας Στοϊμενίδης τόνισε ότι κάθε θάνατος στην εργασία αποτελεί πλήγμα για τη Δημοκρατία, την Κοινωνία και τον Πολιτισμό μας και απαιτεί άμεση δράση για την ανάσχεση της ανθρωπιστικής κρίσης. Υπογράμμισε ότι η εργασιακή ευημερία είναι ολιστική κατάσταση σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ισορροπίας, και ότι η Ελλάδα οφείλει να αναβαθμίσει ουσιαστικά την αξία της ζωής στην εργασία.