«Η πολιτική αλλαγή απαιτεί συγκρούσεις και αντιπρόταση» – Συνέντευξη στην εφημερίδα Εποχή

Ποιος πληρώνει την ευρωπαϊκή στροφή προς τους εξοπλισμούς; Ο Κώστας Αρβανίτης συνδέει τις γεωπολιτικές επιλογές της ΕΕ με τις κοινωνικές ανάγκες που μένουν πίσω. Μιλώντας στην Εποχή, ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και αντιπρόεδρος της ομάδας The Left στο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ασκεί κριτική στην εξάρτηση από την Ουάσιγκτον και στην υιοθέτηση της ακροδεξιάς ατζέντας από τη Δεξιά. Ζητά, παράλληλα, από την Αριστερά συγκεκριμένες απαντήσεις για τη στέγαση, την εργασία και το μεταναστευτικό, με επίκεντρο το ερώτημα ποιος παράγει και ποιος καρπώνεται τον πλούτο.

Η ΕΕ περιορίζει το ρωσικό αέριο, ενώ ο Τραμπ φέρεται να συμφωνεί με τον Πούτιν για εισαγωγές ντίζελ στις ΗΠΑ. Τι σημαίνει αυτή η μεταστροφή;

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η ΕΕ αποτελεί franchise του αμερικανικού κεφαλαίου. Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες θα πληρώσουν ακριβά τα παιχνίδια της αμερικανικής πολιτικής και των συμμάχων της. Ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε τη βίαιη απολιγνιτοποίηση, κλείνοντας παραγωγικές μονάδες στην Κοζάνη και στρέφοντας τη χώρα σε άλλο ορυκτό καύσιμο, το φυσικό αέριο, ενώ γνώριζε ότι η κρίση με τη Ρωσία θα δημιουργούσε τεράστιο ενεργειακό πρόβλημα. Από τον ίδιο μέχρι την κ. φον ντερ Λάιεν, η πολιτική των ηγετών της Δεξιάς φαίνεται να ακολουθεί τις επιταγές του αμερικανικού κεφαλαίου. Η συμφωνία Τραμπ–Πούτιν δείχνει τις επιδιώξεις του, σε μια λογική άκρατου ιμπεριαλισμού. Ο εχθρός γίνεται φίλος μέσα σε μια μέρα. Νομίζω ότι η Ένωση δεν πρέπει να αντικαταστήσει την εξάρτηση από τη Ρωσία με εξάρτηση από το αμερικανικό LNG.

Μπορεί η Ευρώπη να χαράξει ανεξάρτητη πολιτική και να συμβάλει στη διευθέτηση της σύγκρουσης στην Ουκρανία;

Η ΕΕ βρίσκεται σε πολιτική κρίση. Οι συσχετισμοί στη Γαλλία και τη Γερμανία και οι εξελίξεις στην Ισπανία εμποδίζουν τη διαμόρφωση πολιτικής που θα αντιτασσόταν στις επιδιώξεις των Αμερικανών, των Ρώσων και των Κινέζων. Στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή πολιτική έδωσε άλλοθι στη Ρωσία για την εισβολή. Γνωρίζαμε τις διώξεις κατά ρωσικών πληθυσμών, τα τάγματα των νεοναζί, τα προβλήματα κράτους δικαίου. Θεωρούσαμε ότι δεν έπρεπε να προχωρήσει η νατοϊκή ασπίδα στα ρωσικά σύνορα. Οι Ευρωπαίοι εξυπηρετούσαν το αμερικανικό σχέδιο, χωρίς να υπολογίζουν ότι άλλαξε ο οδηγός του αμερικανικού τρένου και χωρίς να έχουν διαύλους διαφυγής από την κρίση.

Το μεγάλο θύμα, θαρρώ, είναι η Ουκρανία, που χάνει εδάφη και χρωστά τεράστια ποσά στο ευρωπαϊκό κεφάλαιο. Οι Αμερικάνοι παίρνουν τις σπάνιες γαίες, οι Ρώσοι τα εδάφη, οι Ευρωπαίοι την κρίση και οι απλοί άνθρωποι τους νεκρούς τους, ενώ την ίδια στιγμή, η πολεμική βιομηχανία κερδίζει τεράστια ποσά.

Πώς κρίνετε τη μεταστροφή Τραμπ απέναντι στον Ζελένσκι;

Επειδή ο Ζελένσκι έκανε τη δουλειά, σήμερα τον πετάνε. Το έχουμε ξαναδεί με αυτές τις μαριονέτες της πολιτικής. Υπήρχαν, βεβαίως, μαριονέτες και στην ελληνική πολιτική σκηνή, που καλούσαν τον Ζελένσκι και τα τάγματα Αζόφ, τους νεοναζί, να μιλήσουν στη Βουλή των Ελλήνων, επί κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Τι πρέπει να απαιτήσει η ΕΕ για τον τερματισμό της εισβολής;

Άμεση κατάπαυση του πυρός, αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων από τα εδάφη που έχουν καταλάβει και άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων για την ειρήνη, μόνο μέσω της διπλωματίας. Δεν μπορούμε εμείς, από τον Έβρο μέχρι τη Μαδρίτη, να πληρώνουμε εξοπλισμούς και να χρηματοδοτούμε τις επιδιώξεις του ευρωπαϊκού κεφαλαίου και της γερμανικής, ισπανικής και γαλλικής πολεμικής βιομηχανίας.

Το ReArm Europe ανοίγει τον δρόμο για έως 800 δισ. ευρώ πρόσθετων αμυντικών δαπανών μέχρι το 2030. Τι σημαίνει για το κοινωνικό κράτος και ποια ήταν η στάση σας;

Τα χρήματα για τις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες βγαίνουν ουσιαστικά από τις κοινωνικές δαπάνες. Αυτό αφορά τόσο τα επιδόματα όσο και την προώθηση κοινωνικών πολιτικών και τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα. Η αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταψήφισε τα εξοπλιστικά, παρά τις διαφορετικές απόψεις που ακούστηκαν στην Αθήνα. Εγώ προσωπικά πήρα την ευθύνη. Θεωρώ ότι ήταν συνεπής στάση με την αντίληψη της Αριστεράς για την πορεία της Ευρώπης. Η έκθεση Ντράγκι μάς προετοίμαζε για ανάπτυξη στηριγμένη στην πολεμική βιομηχανία. Οι καπιταλιστές είχαν ξεκάθαρο σχέδιο για το πώς θα κερδίσουν, ενώ οι πολιτικές ηγεσίες συναινούσαν, χωρίς να προστατεύουν την ειρήνη και τους πολίτες.

Πώς βλέπετε τη συζήτηση για τα αναπτυξιακά οφέλη των εξοπλισμών στην Ελλάδα;

Με εντυπωσιάζει ότι συζητάμε αν θα πάρουμε κι εμείς κάτι από την πολεμική βιομηχανία, ενώ έχουμε σοβαρό πρόβλημα με την τροφή, τη στέγη, την ανεργία, το δημογραφικό. Είναι δυνατόν να μην επενδύουμε στον πρωτογενή τομέα; Να συναινούμε στη Mercosur, που, πέρα από την κακή ή ανεξέλεγκτη ποιότητα των προϊόντων, πλήττει την παραγωγή και οδηγεί σε δημογραφική συρρίκνωση; Τα κόμματα του προοδευτικού χώρου δεν έχουν αναδείξει αρκετά αυτά τα ζητήματα. Ασχολούνται με μικρά θέματα εσωτερικού ενδιαφέροντος. Ποιες είναι οι θέσεις τους για το ReArm, την πολεμική βιομηχανία, τον πρωτογενή τομέα; Πώς αντιμετωπίζουν τη στέγαση; Αρκούν μικρές ρυθμίσεις για τις μισθώσεις και το Airbnb; Σε συνθήκες κρίσης του καπιταλισμού, η Αριστερά πρέπει να ξεκαθαρίζει ποιος παράγει, ποιος διανέμει και πώς διανέμεται ο πλούτος. Αυτό αφορά την ενέργεια και συνολικά την παραγωγική διαδικασία. Για ποια Ευρώπη μιλάμε; Την Ευρώπη των μονοπωλίων ή την Ευρώπη των ανθρώπων;

Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε την κατασκευή κατοικιών από το Δημόσιο συνταγή που έχει αποτύχει παντού. Τι δείχνει η ευρωπαϊκή εμπειρία και πώς κρίνετε την ελληνική στεγαστική πολιτική;

Στην Ευρώπη υπάρχει κοινωνική κατοικία, την οποία παρέχουν δήμοι και κοινότητες, με συμμετοχή της Εκκλησίας ή συνεργασίες πανεπιστημίων και τοπικών φορέων. Στην Ελλάδα δεν έχουμε ούτε μία. Με στοιχεία μπορούμε να δείξουμε ότι η κοινωνική στέγη είναι διαδεδομένη στην Ιταλία, στην Ισπανία και στη Γερμανία. Στην Ελλάδα, η Δεξιά έχει να επιδείξει τα προγράμματα «Σπίτι μου». Αυτές οι πολιτικές αποτελούν ουσιαστικά χρηματοδότηση των τραπεζών. Ο φτωχός πολίτης, εκεί που πλήρωνε ενοίκιο, τώρα χρωστά στην τράπεζα. Αν απολυθεί και αδυνατεί να πληρώσει, κινδυνεύει να χάσει και το κεφάλαιο και το σπίτι του. Χυδαία πολιτική είναι αυτή.

Ο Μασκ στήριξε την AfD, ο Βανς συνάντησε προεκλογικά τη Βάιντελ και ο Τραμπ στήριξε τον Όρμπαν. Ποια είναι η επιρροή αυτών των παρεμβάσεων;

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δημιουργήθηκε η επιτροπή «Ασπίδα», με αφορμή τις ρωσικές παρεμβάσεις στις εκλογές της Ανατολικής Ευρώπης. Όταν άρχισαν οι συνεδριάσεις της, είχαμε τις παρεμβάσεις του Μασκ στη Γερμανία και στη Βρετανία. Ακόμα και η Δεξιά αναγκάστηκε να ψελλίσει ότι δεν υπάρχουν καλοί και κακοί εισβολείς στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Επιμένουμε ότι υπάρχει και ο ισραηλινός παράγοντας. Συνδέω τις παρακολουθήσεις, το Predator, το Paragon και το Pegasus με τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, μέσω εκβιασμών ή αλγορίθμων στα κοινωνικά δίκτυα. Υπάρχουν ουσιαστικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα του Μασκ, που στηρίζει χωρίς ενοχές τους φασίστες και όσους φλερτάρουν μαζί τους.

Πώς ερμηνεύετε τη σύγκλιση Δεξιάς και Ακροδεξιάς;

Δεν διαχωρίζω την Ακροδεξιά από τη Δεξιά. Είναι ενιαία πολυκατοικία. Όποτε το κρίνει, η Δεξιά βάζει μπροστά την εμπροσθοφυλακή της. Υιοθετεί την εργαλειοποίηση του προσφυγικού και την ποινικοποίηση της φτώχειας. Προτάσεις των φασιστών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την προηγούμενη πενταετία αποτελούν σήμερα δική της ατζέντα. Ακόμα και στη Left, σύντροφοι αντιμετωπίζουν την Ακροδεξιά ως κάτι ξεχωριστό. Το θεωρώ ιδεολογικό λάθος. Το σύστημα χρησιμοποιεί τα εργαλεία του ανάλογα με τη στιγμή: σήμερα τους προωθεί, αύριο θα μαχαιρώνουν. Όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, τους μαζεύει. Το βασικό ζήτημα είναι η διανομή του πλούτου. Αυτές οι δυνάμεις δεν αμφισβητούν τον καπιταλισμό. Αυτό ισχύει είτε μιλάμε για τη Χρυσή Αυγή είτε για την AfD.

Πώς πρέπει να απαντήσει η Αριστερά στην πολιτική εκμετάλλευση του μεταναστευτικού;

Η Αριστερά είναι πολιτικός φορέας. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις κάνουν σημαντική δουλειά αλληλεγγύης, όμως εμείς οφείλουμε να εξηγούμε γιατί μια μάνα παίρνει το παιδί της και διασχίζει ναρκοπέδια και θάλασσες. Πρώτο ζήτημα είναι η μη εμπλοκή της ΕΕ στις συνθήκες που προκαλούν προσφυγιά, στον ιμπεριαλισμό. Να σταματήσει η χρηματοδότηση δουλεμπόρων, ηγετίσκων και στρατοκρατών, ιδιαίτερα στην Αφρική. Στο Αφγανιστάν αποχωρήσαμε, αφήνοντας μόνους όσους αγωνίζονταν για δικαιώματα απέναντι στους Ταλιμπάν. Όταν προσπαθούν να φτάσουν στην Ευρώπη, τους πνίγουμε στα νερά της ως «λαθρομετανάστες». Ως ΣΥΡΙΖΑ αγωνιστήκαμε για νόμιμες οδούς μετανάστευσης, δεχόμενοι τον χλευασμό του Μητσοτάκη και των υπουργών Μετανάστευσης. Σήμερα αποτελούν θέση της Κομισιόν. Έτσι αντιμετωπίζεται το εμπόριο ανθρώπων, στο οποίο συμμετέχουν και κυβερνήσεις. Ας δούμε την εργαλειοποίηση από την κυβέρνηση της Τουρκίας και τις κυβερνήσεις της Δεξιάς, τα pushbacks μεταξύ Τουρκίας, Βουλγαρίας και Ελλάδας, αυτά τα τρίγωνα του θανάτου, το χρήμα που διακινείται και τη χυδαιότητα της χρηματοδότησης των Λίβυων. Ο ΣΥΡΙΖΑ, παρά την έλλειψη εμπειρίας στην κρίση του 2015, τη διαχειρίστηκε αρκετά καλά, σύμφωνα με τις συνθήκες. Η Αριστερά πρέπει να εξηγεί τις αιτίες και τη δική της πρόταση, διατηρώντας την αλληλεγγύη της στις δομές.

Ποιες εγγυήσεις απαιτούνται για το άσυλο και την ένταξη;

Η εξέταση του δικαιώματος ασύλου δεν μπορεί να γίνεται εν πλω. Χρειάζεται σοβαρή εξέταση των αιτημάτων, μετάφραση, κατάλληλες συνθήκες και οικογενειακή επανένωση. Δεν γίνεται η μητέρα να βρίσκεται στην Κρήτη, ο πατέρας στην Ισπανία και το παιδί στη Ρουμανία. Χρειάζεται ένταξη των ανθρώπων. Είναι δυνατόν να συμφωνούμε με κλειστές δομές που λειτουργούν ως φυλακές;

Τι προτείνει η Αριστερά απέναντι στη διαρκή λιτότητα που βιώνουν οι Ευρωπαίοι πολίτες;

Αυτό το σύστημα δεν διορθώνεται, πρέπει να αλλάξει. Οφείλουμε, παράλληλα, να παλεύουμε μέσα σε αυτό για να βελτιώσουμε τη ζωή των ανθρώπων. Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ρομπότ, να διεκδικούμε εξάωρο και μερίδιο της υπεραξίας για τους εργαζόμενους. Στην Ελλάδα τα συνδικάτα υπερασπίζονται ακόμα το οκτάωρο, ενώ εδώ διεκδικούμε εξάωρο και πεντάωρο, με συλλογικές συμβάσεις, χωρίς εκ περιτροπής εργασία, μπλοκάκια και μαύρη εργασία. Χρειάζεται εναλλακτική πρόταση για κάθε ζήτημα, από τον πρωτογενή τομέα μέχρι το δημογραφικό, που αδειάζει χωριά και πέρα από τις παραμεθόριες περιοχές. Αυτό προϋποθέτει συγκρούσεις με όσους κατέχουν τον μεγάλο πλούτο. Η πολιτική αλλαγή γίνεται μόνο με συγκρούσεις, τεκμηρίωση και αντιπρόταση. Και η Αριστερά έχει. Άλλωστε, τα κόμματα έχουν ταξικό πρόσημο, όχι αισθητικό.

Η συνέντευξη στην Εποχή: https://epohi.gr/articles/kostas-arvanitis-i-politiki-allagi-apaitei-sygkroyseis-kai-antiprotasi/