Αλήθειες και ψέματα για τον κατώτατο μισθό και τις κυβερνητικές αυξήσεις – άρθρο μου στο in.gr
Κάθε φορά που ο Πρωθυπουργός ανακοινώνει μια αύξηση του κατώτατου μισθού, η κυβέρνησή του στήνει γύρω της το ίδιο επικοινωνιακό σκηνικό. Ποσοστά, συγκρίσεις, πανηγυρικές δηλώσεις και η γνωστή προσπάθεια να παρουσιαστεί ο Πρωθυπουργός ως ο μεγάλος ευεργέτης.
Η Ελλάδα βγήκε από τα μνημόνια, αλλά ένα σημαντικό μέρος της μνημονιακής αρχιτεκτονικής στις εργασιακές σχέσεις παραμένει, καθώς είναι ο βασικός ιδεολογικός της βραχίονας.
Η κυβέρνηση οικοδόμησε τη δική της πολιτική, για ατομικές συμβάσεις και περιορισμένη συλλογική διαπραγμάτευση, για έναν μισθό που καταλήγει να αποτελεί απλά μια ετήσια κυβερνητική εξαγγελία και τίποτε άλλο.
Η Αριστερά οφείλει να αντιτάξει ένα διαφορετικό μοντέλο. Η μάχη δόθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά από σκληρή αντιπαράθεση για τη σύνταξη και ψήφιση της σχετικής οδηγίας (Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 18/10/2022). Βασική της κατεύθυνση, δεν είναι το ύψος, αλλά η διασφάλιση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και συλλογικών συμβάσεων σε ποσοστό πάνω από το 80% του συνόλου των εργαζομένων, σε κάθε κράτος μέλος.
Στην Ελλάδα, οι συλλογικές συμβάσεις δεν αγγίζουν το 30%. Στην Ευρώπη, οι συλλογικές συμβάσεις επιστρέφουν στο κέντρο της αγοράς εργασίας και οι κοινωνικοί εταίροι αποκτούν ξανά ουσιαστικό ρόλο στον καθορισμό των αμοιβών.
Η Οδηγία απαιτεί την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και θέτει – τουλάχιστον – το 80% ως κρίσιμο όριο αναφοράς για την κάλυψη των εργαζομένων. Άρα, η κυβέρνηση καταστρατηγεί την ουσία της Ευρωπαϊκής Οδηγίας.
Αυτό λοιπόν είναι το πραγματικό πεδίο ευρωπαϊκής σύγκλισης. Να φτάσουμε σε μια Ελλάδα όπου οι εργαζόμενοι να καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας με βάσει την αρχή της επικράτησης της ευνοϊκότερης ρύθμισης.
Αυτό θα ήταν μεταρρύθμιση. Και μάλιστα βαθιά ευρωπαϊκή.
Γιατί ευρωπαϊκή πολιτική δεν είναι μόνο τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, οι αγορές και οι επενδυτικές βαθμίδες που επικαλείται διαρκώς η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Ευρωπαϊκό κεκτημένο είναι και η κοινωνική προστασία, η συλλογική εκπροσώπηση, η αξιοπρεπής εργασία, η δυνατότητα του εργαζόμενου να διαπραγματεύεται από ισχυρότερη θέση.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη αλήθεια που τα κυβερνητικά «καθρεφτάκια» επιχειρούν να κρύψουν.
Ο εργαζόμενος δεν ζει με το ποσοστό της αύξησης. Ζει με την αγοραστική δύναμη του μισθού του και, φυσικά, σε αρκετά κράτη μέλη υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες όπως η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή ή άμεσα αντισταθμιστικά μέτρα όταν ο πληθωρισμός ξεφεύγει.
Το πραγματικό εκκαθαριστικό της κυβερνητικής πολιτικής βρίσκεται στο ενοίκιο, στο σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στη βενζίνη, στις μετακινήσεις, στις ανάγκες των παιδιών.
Εκεί πρέπει να μετρηθεί κάθε κυβερνητική εξαγγελία.
Όταν η στέγη καταπίνει ένα τεράστιο κομμάτι του εισοδήματος και η ακρίβεια συμπιέζει καθημερινά το διαθέσιμο εισόδημα, η ονομαστική αύξηση από μόνη της συσκοτίζει την αλήθεια . Διότι δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες.
Η προοδευτική απάντηση χρειάζεται επομένως δύο ισχυρούς πυλώνες. Χρειάζεται μισθούς που εξασφαλίζουν αξιοπρεπή διαβίωση και συλλογική δύναμη που επιτρέπει στους εργαζόμενους να τους διεκδικούν.
Στέγη, τρόφιμα, ενέργεια, μετακινήσεις, πληθωρισμός και πραγματική αγοραστική δύναμη πρέπει να αποτελούν βασικά κριτήρια επάρκειας του κατώτατου μισθού.
Εν κατακλείδι απαιτείται:
– Πλήρης επαναφορά του θεσμικού πλαισίου των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε οι εργαζόμενοι και οι κοινωνικοί εταίροι να μπορούν ξανά να διαπραγματεύονται ουσιαστικά τους όρους και τις αμοιβές της εργασίας, στην κατεύθυνση που θέτει και η ευρωπαϊκή Οδηγία για κάλυψη τουλάχιστον του 80% των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις.
– Σύμφωνα και με την Ευρωπαϊκή οδηγία, ο κατώτατος μισθός πρέπει να αποτελεί αποτέλεσμα πραγματικού κοινωνικού διαλόγου και συλλογικής διαπραγμάτευσης. Ο καθορισμός του πρέπει να επιστρέψει στους κοινωνικούς εταίρους, μέσα από ισχυρές συλλογικές συμβάσεις και ένα σύστημα που ενισχύει τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων. Η ευρωπαϊκή Οδηγία για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς δίνει σαφή κατεύθυνση υπέρ της ενίσχυσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της ουσιαστικής αύξησης της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις.
– Δεν είναι στην ευχέρεια του εκάστοτε Πρωθυπουργού ή Υπουργού Εργασίας να αναγγέλλει μονομερώς τον κατώτατο μισθό. Η ευθύνη της κυβέρνησης είναι να δημιουργήσει το θεσμικό πλαίσιο που θα επιτρέπει πλήρεις, ελεύθερες και ουσιαστικές συλλογικές διαπραγματεύσεις και να προχωρήσει στην κατάργηση των μνημονιακων νομοθετικών ρυθμίσεων που τις κατήργησαν.
– Ο κατώτατος μισθός πρέπει να εξασφαλίζει πραγματικά αξιοπρεπή διαβίωση. Ο καθορισμός του οφείλει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων και των οικογενειών τους και βελτιώνει την αγοραστική δύναμη για να ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος ζωής.
– Στέγη, τρόφιμα, ενέργεια, μετακινήσεις και πληθωρισμός πρέπει να αποτελούν βασικά κριτήρια για την επάρκεια των μισθών. Στόχος είναι ένας κατώτατος μισθός που επιτρέπει στον εργαζόμενο να ζει με αξιοπρέπεια και μια αγορά εργασίας στην οποία οι μισθοί διαμορφώνονται μέσα από ισχυρές συλλογικές συμβάσεις.
Η κυβέρνηση μπορεί να συνεχίσει να ανακοινώνει αριθμούς. Εμείς οφείλουμε να μιλήσουμε για κάτι πολύ μεγαλύτερο. Να επιστρέψουμε στους εργαζόμενους τη δύναμη να καθορίζουν, μέσα από ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις, την αξία της εργασίας τους.
Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.
Τα υπόλοιπα είναι καθρεφτάκια.
