Το νέο πολύνεκρο ναυάγιο ένα μίλι έξω από τις ακτές της Χίου αφήνει σκληρά και βαριά ερωτήματα. Ερωτήματα για το τι ακριβώς συνέβη εκείνο το βράδυ, για τη στάση των αρμόδιων αρχών και για μια ανησυχητική έλλειψη διαφάνειας που επαναλαμβάνεται.
Οι πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες σκάφος του Λιμενικού πέρασε πάνω από τη βάρκα των μεταναστών, προκαλώντας φρικτά τραύματα, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι κάμερες του σκάφους δεν λειτουργούσαν, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως «τεχνικές λεπτομέρειες». Τι έχει απομείνει από τη βάρκα των διακινητών; Γιατί δεν οδηγήθηκαν οι άνθρωποι πρώτα στη στεριά και στη συνέχεια να συλληφθούν οι υπεύθυνοι; Πρόκειται για σοβαρούς ισχυρισμούς που απαιτούν πλήρη και ανεξάρτητη διερεύνηση. Κι ας έχουν ήδη βγάλει το πόρισμά τους τα κυβερνητική στελέχη. Αυτό κάνουν επανειλημμένως σε όλες τις εθνικές τραγωδίες που έχει ζήσει αυτή η χώρα.
Σε μια επιχείρηση όπου, βάσει του διεθνούς δικαίου, η διάσωση ανθρώπινων ζωών αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, η επιλογή της καταδίωξης αντί της άμεσης βοήθειας δεν συνιστά απλώς επιχειρησιακό λάθος. Είναι πολιτική επιλογή με συγκεκριμένο πολιτικό αποτύπωμα και συνέπειες. Πρόκειται για την ακροδεξιά γραμμή της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η οποία με την πολιτική της «αποτροπής με οποιοδήποτε κόστος», χρησιμοποιεί με χυδαίο τρόπο τις γυναίκες και τους άνδρες του Λιμενικού Σώματος ως πολιτική ασπίδα. Τους φορτώνει την ευθύνη μιας επιλογής που είναι καθαρά κυβερνητική και, την ίδια στιγμή, τους εκθέτει. Το αφήγημα «αφήστε το Λιμενικό να κάνει τη δουλειά του», που αναπαράγεται από κυβερνητικά στελέχη και διαδικτυακά τρολ, τελικά αμαυρώνει και το Σώμα και τη χώρα.
Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση προβάλλει τη μείωση των μεταναστευτικών ροών στα νησιά του Αιγαίου και τον Έβρο, κατά περίπου 20% σε σχέση με πέρυσι, ως απόδειξη της «επιτυχίας» της σκληρής πολιτικής αποτροπής. Αυτό που συστηματικά αποσιωπάται είναι το ανθρώπινο κόστος αυτής της πολιτικής.
Το 2025 έχασαν τη ζωή τους 107 άνθρωποι στις ελληνικές θάλασσες. Το 2024 ήταν 125. Το 2023, τη χρονιά του ναυαγίου της Πύλου, οι καταγεγραμμένοι νεκροί έφτασαν τους 799.
Το ναυάγιο της Χίου επιβεβαιώνει κάτι που εδώ και καιρό προειδοποιούν οργανώσεις, νομικοί και διεθνείς φορείς: η πολιτική της αποτροπής δεν αποτρέπει. Αντίθετα, ωθεί τους ανθρώπους σε όλο και πιο επικίνδυνες διαδρομές, καθιστώντας τους μαζικούς θανάτους προβλέψιμους και επαναλαμβανόμενους. Η απόδοση ευθυνών στην παρουσία κυκλωμάτων διακίνησης δεν αναιρεί τις ευθύνες των ευρωπαϊκών- και ελληνικών- πολιτικών μετανάστευσης. Η μη ύπαρξη νόμιμων οδών μετανάστευσης και αναζήτησης ασύλου, οδηγεί στη δημιουργία αυτών των κυκλωμάτων, ενώ την ίδια στιγμή, ποινικοποιούνται οι άνθρωποι που τα ίδια κυκλώματα εκμεταλλεύονται.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση νομοθετεί νέες, ακραία αντιμεταναστευτικές διατάξεις, που περιορίζουν περαιτέρω την πρόσβαση στο άσυλο, παρατείνουν την κράτηση και ποινικοποιούν την αλληλεγγύη. Πρόκειται για ένα πλαίσιο που όχι μόνο δεν θα μειώσει τις αφίξεις, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο νέων ναυαγίων και νέων απωλειών, υπονομεύοντας ταυτόχρονα το κράτος δικαίου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική ομάδα της Αριστεράς αναδεικνύει στο υψηλότερο επίπεδο το ζήτημα και ζητά διερεύνηση των συνθηκών, του ρόλου των ελληνικών αρχών και της Frontex, ώστε να τεθούν ξεκάθαρα ζητήματα ευθύνης και λογοδοσίας. Επιπλέον στοιχείο που οδηγεί σε συμπεράσματα για τις προθέσεις των ελληνικών αρχών ότι, παρά τις επανηλειμμένες συστάσεις ευρωπαϊκών αρχών, διεθνών οργανισμών και του Συνηγόρου του Πολίτη, επιμένουν να κρατά κλειστά τα κυκλώματα καμερών για την καταγραφή των περιστατικών στα σκάφη του Λιμενικού.
Το ναυάγιο της Πύλου θα έπρεπε να αποτελεί σημείο καμπής για αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική με σεβασμό στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και προτεραιότητα την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Το ναυάγιο της Χίου δείχνει ότι το μάθημα δεν ελήφθη.
Η αλήθεια πρέπει να αποκαλυφθεί πλήρως. Γιατί χωρίς αλήθεια δεν μπορεί να υπάρξει ούτε δικαιοσύνη — ούτε μια Ευρώπη που να αξίζει να αποκαλείται Ευρώπη των δικαιωμάτων.
*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Αυγή της Κυριακής https://www.avgi.gr/gnomes-0/518021_anthropoi-sti-thalassa-apanthropia-stin-exoysia
