“Διεκδικούμε ένα Κράτος Δικαίου με επίκεντρο τον άνθρωπο” – Παρουσιάστηκε η έκθεση Αρβανίτη στην Ολομέλεια του ΕΚ

Τους βασικούς άξονες της Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου 2025, παρουσίασε ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Κώστας Αρβανίτης, από το βήμα της Ολομέλειας, μία μέρα πριν από την τελική ψηφοφορία. Κατά την παρέμβασή του αλλά και νωρίτερα στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, ο αντιπρόεδρος της Left μίλησε για μια ισχυρή έκθεση, προϊόν συναίνεσης των δημοκρατικών δυνάμεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και την αφιέρωσε στους δημοσιογράφους και την κοινωνία των πολιτών.

Η Έκθεση των 70 σελίδων περιλαμβάνει 11 κεφάλαια: Δικαστικά συστήματα, Πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, Πολυφωνία και ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και προστασία των δημοσιογράφων, Κοινωνία των Πολιτών, Θεμελιώδη δικαιώματα, ισότητα και απαγόρευση των διακρίσεων, Το κράτος δικαίου και ο προϋπολογισμός της ΕΕ, Το κράτος δικαίου και η διάσταση της ενιαίας αγοράς, Το κράτος δικαίου στο επίκεντρο της διαδικασίας διεύρυνσης και της εξωτερικής δράσης της ΕΕ, Βελτίωση της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων της Επιτροπής, Οριζόντιες συστάσεις, Ετήσιος κύκλος για το κράτος δικαίου.
“Προτεραιοποιούμε την ανεξαρτησία, την αμεροληψία, και την ίση πρόσβαση. Επιμένουμε σε θεσμικές μεταρρυθμίσεις και σε αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων. Υπογραμμίζουμε την ανάγκη προστασίας δικαστών και δικηγόρων. Ζητάμε αποτελεσματική αναγνώριση κι εφαρμογή των αποφάσεων της Δικαιοσύνης, κι ενίσχυση της ευρωπαϊκής δικαστικής συνεργασίας”, επεσήμανε ο Κώστας Αρβανίτης.

Η Έκθεση διαπιστώνει σοβαρές προκλήσεις και σημάδια δημοκρατικής οπισθοδρόμησης συνολικά στην ΕΕ. Εκφράζει ανησυχία για συνεχιζόμενες προκλήσεις στο πεδίο του κράτους δικαίου, καθώς και για παρεμβάσεις στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και των θεσμών. Ζητεί πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του ΔΕΕ και του ΕΔΑΔ και ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων ανεξαρτησίας.
Στο κείμενο αναδεικνύεται το υψηλό επίπεδο αντίληψης διαφθοράς από τους πολίτες της ΕΕ και ζητείται ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και η προσχώρηση της ΕΕ στην Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO) του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Οι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών LIBE δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις πιέσεις που αντιμετωπίζουν δημοσιογράφοι και μέσα ενημέρωσης, στις αγωγές SLAPP και στη χρήση λογισμικών παρακολούθησης όπως Pegasus, Predator και Paragon.
Η Έκθεση συνδέει το κράτος δικαίου και τα κοινωνικά δικαιώματα, επισημαίνοντας ότι η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η έλλειψη στέγης επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την ισότητα ενώπιον του νόμου και διαπιστώνει με ανησυχία τη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών στην ΕΕ
Ο αντιπρόεδρος της Αριστεράς είπε ότι “Χρειαζόμαστε ισχυρότερη θωράκιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στον πραγματικό και στον ψηφιακό κόσμο, με έμφαση στην ισότητα, στην καταπολέμηση των διακρίσεων, και στην προστασία των μειονοτήτων και των ευάλωτων.” Οι ευρωβουλευτές αξιώνουν ανθρωποκεντρική ανάπτυξη και χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι συντάκτες της Έκθεσης επιμένουν στη σύνδεση της ενωσιακής χρηματοδότησης με τη συμμόρφωση στους δικαιοκρατικούς κανόνες ζητώντας ισχυρό και δίκαιο μηχανισμό αιρεσιμότητας, διαφάνεια και έλεγχο στη διαχείριση πόρων, και ταυτόχρονη προστασία των τελικών δικαιούχων, δηλαδή των πολιτών. To αίτημα για αποτελεσματικότερους μηχανισμούς αποτροπής και εποπτείας των παραβιάσεων σε βάρος του ενωσιακού προϋπολογισμού είναι θέση ευθύνης απέναντι στους πολίτες και τους θεσμούς.
Από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητούν βελτιώσεις στη μεθοδολογία και τη διαφάνεια των εκθέσεων, σαφέστερα ορόσημα και χρονοδιαγράμματα, καθώς και και συστηματικότερη παρακολούθηση, καθώς και αποτελεσματικότερη ενεργοποίηση μηχανισμών επιβολής και λογοδοσίας.
Ο στόχος του τελικού κειμένου είναι μια «ανθρωποκεντρική» αντίληψη του κράτους δικαίου, μέσω της ενσωμάτωσης των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.
Στη δευτερολογία του, ο Κώστας Αρβανίτης ευχαρίστησε τους συναδέλφους του ευρωβουλευτές και τους συνεργάτες τους για την ποιοτική, αξιοπρεπή και ενίοτε αντιπαραθετική, όπως είναι λογικό, συνεργασία που είχε ως αποτέλεσμα ένα κείμενο ευρείας αποδοχής και μια καλή και ουσιαστική παρακαταθήκη για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
“Σας καλώ να υπερψηφίσετε την Έκθεση, ώστε να λάβει τη μέγιστη δυνατή στήριξη, και να εκπέμψουμε όλοι μαζί ένα μήνυμα συναίνεσης στα αυτονόητα κι ένα μήνυμα ενδυνάμωσης του ίδιου του θεσμού που υπηρετούμε, σε εποχές δύσκολες για τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου”, είπε κλείνοντας ο Αντιπρόεδρος της Left.
Ακολουθεί το κείμενο της παρέμβασης του Κ. Αρβανίτη:

Αγαπητές κι αγαπητοί συνάδελφοι,

Κατ’ αρχήν θα ήθελα προσωπικά να σας ευχαριστήσω, όλες και όλους εσάς, όλους τους συναδέλφους και τους επικεφαλής που βοήθησαν για να έχουμε Έκθεση. Όλους τους σκιώδεις εισηγητές και όλα τα επιτελεία.

Τους συναδέλφους και τα γραφεία τους που συμμετείχαν στη διαδικασία με προτάσεις και τροπολογίες.

Τους αρμόδιους συνεργάτες των πολιτικών ομάδων.

Τη γραμματεία της Επιτροπής LIBE και το προσωπικό της. Και φυσικά τους ανθρώπους της δικιάς μου πολιτικής ομάδας.

Όσους συνέβαλαν εκ μέρους των επιτροπών AFET, BUDG, DROI και JURI.

Ελπίζω να μην έχω ξεχάσει κάποιον!

Η σημερινή ψηφοφορία, στην Έκθεση δηλαδή, φέρνει μια Έκθεση νομίζω, διευρυμένης ομόνοιας. Παρουσιάζουμε τις αιτιολογικές μας σκέψεις και τις πηγές αναφοράς και τεκμηρίωσης, και καταπιανόμαστε με όλη την προβληματική του Κράτους Δικαίου.

Πρώτον, ξεκινάμε από τα συστήματα απονομής δικαιοσύνης:

Προτεραιοποιούμε την ανεξαρτησία, την αμεροληψία, και την ίση πρόσβαση.

Επιμένουμε σε θεσμικές μεταρρυθμίσεις και σε αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων.

Υπογραμμίζουμε την ανάγκη προστασίας δικαστών και δικηγόρων.

Ζητάμε αποτελεσματική αναγνώριση κι εφαρμογή των αποφάσεων της Δικαιοσύνης, κι ενίσχυση της ευρωπαϊκής δικαστικής συνεργασίας.

Δεύτερον, καταπολέμηση της διαφθοράς:

Τεκμηριώνουμε την πάγια ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων κατά της διαφθοράς, και το αίτημα για πραγματικά ανεξάρτητους θεσμούς.

Συνηγορούμε στην ενδυνάμωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και της GRECO.

Υποστηρίζουμε την ανάγκη για προστασία των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος, για αποτελεσματικότερες έρευνες, και νέο ενωσιακό πλαίσιο πρόληψης και δίωξης της διαφθοράς.

Τρίτον, προστασία δημοσιογράφων, πλουραλισμός, ελευθερία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης:

Θα λεγα, αν περάσει αυτή η έκθεση και μου έλεγαν που θα θα ήθελες να την αφιερώσεις, θα έλεγα ότι θα ήθελα να την αφιερώσω στους συναδέλφους μου, πρώην συναδέλφους μου που σκοτώθηκαν, δολοφονήθηκαν, χάθηκαν, αλλά και στους ανθρώπους που έδωσαν τη μάχη απέναντι σε συστήματα για να βρεθεί η αλήθεια. Εδώ, λοιπόν, βάζουμε στο επίκεντρο την πολυφωνία και τη λειτουργική και συντακτική ανεξαρτησία των ΜΜΕ, αλλά και την προστασία των δημοσιογράφων.

Μιλάμε ανοιχτά για το απαράδεκτο των πολιτικών παρεμβάσεων και των παράνομων παρακολουθήσεων.

Καλούμε σε πλήρη εφαρμογή του Κανονισμού για την Ελευθερία των ΜΜΕ και της Οδηγίας Anti-SLAPP, και σε ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Κοινωνία των Πολιτών: Τέταρτο κεφάλαιο

Διεκδικούμε περισσότερο, αποτελεσματικότερο, και πιο ελεύθερο χώρο έκφρασης της κοινωνίας των πολιτών, βάση της συμμετοχικότητας και του πλουραλισμού.

Στηρίζουμε τις θεμελιώδεις κοινωνικές ελευθερίες και τους υπερασπιστές των δικαιωμάτων, τη νομοθετική διαφάνεια, τη βιώσιμη χρηματοδότηση, την προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της δημοκρατικής συμμετοχής.

Πέμπτον, θεμελιώδη δικαιώματα:

Χρειαζόμαστε ισχυρότερη θωράκιση θεμελιωδών δικαιωμάτων στον πραγματικό και στον ψηφιακό κόσμο, με έμφαση στην ισότητα, στην καταπολέμηση των διακρίσεων, και στην προστασία των μειονοτήτων και των ευάλωτων.

Τονίζουμε την ανάγκη συμμόρφωσης με το ενωσιακό δίκαιο και το διεθνές κεκτημένο, αλλά και προώθησης αποτελεσματικών μηχανισμών λογοδοσίας και δικαστικής προστασίας.

Κράτος Δικαίου και Ενωσιακός Προϋπολογισμός: κεφάλαιο έκτο

Επιμένουμε στη σύνδεση της ενωσιακής χρηματοδότησης με τη συμμόρφωση στους δικαιοκρατικούς κανόνες.

Θέλουμε ισχυρό και δίκαιο μηχανισμό αιρεσιμότητας, διαφάνεια και έλεγχο στη διαχείριση των πόρων, και ταυτόχρονη προστασία των τελικών δικαιούχων, δηλαδή των ανθρώπων, δηλαδή πολιτών.

Η αποτελεσματικότερη εποπτεία κατά παραβάσεων σε βάρος του ενωσιακού προϋπολογισμού είναι θέση ευθύνης απέναντι στους πολίτες και τους θεσμούς.

Έβδομον: Δικαιοκρατική διάσταση της ενιαίας αγοράς

Συνδέουμε το κράτος δικαίου και με την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Τρέχω γιατί ο χρόνος τελειώνει.

Κράτος Δικαίου και Ευρωπαϊκή Διεύρυνση:

Ενσωμάτωση των δικαιοκρατικών αρχών που οφείλει να διέπει τόσο τη διαδικασία διεύρυνσης και βεβαίως

Προτάσεις προς την Κομισιόν για μια συνολικά καλύτερη Έκθεση Κράτους Δικαίου:

Ζητάμε δηλαδή και κλείνω μ’ αυτό: δεν μπορεί να έπεται η δική μας Έκθεση από την Έκθεση της Κομισιον, κύριε Επίτροπε. Πρέπει να είναι πρώτη η δικιά μας και να καταφέρουμε να κάνουμε και κοινή έκθεση.

Κλείνοντας κυρίες και κύριοι, θέλοντας να ευχαριστήσω για άλλη μία φορά, προωθούμε ένα ενιαίο ετήσιο κύκλο κράτους δικαίου, με συντονισμένες εκθέσεις, σαφείς δείκτες, διαφάνεια και κοινοβουλευτική συμμετοχή.

Ελπίζω και ελπίζουμε, αυτή η έκθεση να συνεχίσει την επικοινωνία μας. Γι’ αυτό που λέμε συνεννόηση εδώ. Πιστεύω θα τα καταφέρουμε.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.